Chrobotek gwiazdkowaty
![]() | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Klasa | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
chrobotek gwiazdkowaty |
Nazwa systematyczna | |
Cladonia uncialis (L.) Weber ex F.H. Wigg. Prim. fl. holsat. (Kiliae): 90 (1780) |
Chrobotek gwiazdkowaty (Cladonia uncialis (L.) Weber ex F.H. Wigg.) – gatunek grzybów należący do rodziny chrobotkowatych (Cladoniaceae)[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów[2].
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cladonia, Cladoniaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1]
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1753 r. Karol Linneusz nadając mu nazwę Cladonia uncialis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 1780 r. Georg Heinrich Weber i Friedrich Heinrich Wiggers, przenosząc go do rodzaju Cladonia[1].
Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski[2].
Występuje w dwóch podgatunkach[1]:
- Cladonia uncialis subsp. biuncialis (Hoffm.) M. Choisy 1951
- Cladonia uncialis subsp. uncialis (L.) Weber ex F.H. Wigg. 1780
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Plecha zawiera glony protokokkoidalne. W stanie suchym jest bardzo krucha, kruszy się w palcach. Łuskowata plecha pierwotna zanika bardzo wcześnie. Plecha wtórna ma postać rozgałęzionych podecjów o barwie słomkowożółtej, żółtoszarej lub szarozielonawej. Na powierzchni występują jasnozielone lub żółtozielone plamy. Podecja są na przekroju poprzecznym wałeczkowate i rozgałęzione widełkowato, bądź 3–5-dzielnie. W rozgałęzieniach zazwyczaj występuje otworek. Zakończenia gałązek są spiczaste, brązowe. Podecja pokryte są ciągłą lub areolkowatą korą, brak natomiast łusek i urwistków[3][4]. Reakcje barwne: powierzchnia podecjów: K–, C– lub + głęboki żółty, PD–, UV+ (fluorescencja)[4].
Na szczytach gałązek podecjum znajdują się brązowe pyknidia z czerwoną galaretką. Apotecja występują natomiast bardzo rzadko. Jeśli się pojawią, to na szczytach podecjów. Mają brązowe tarczki o średnicy 0,3–0,8 mm. W jednym worku powstaje po 8 jednokomórkowych, bezbarwnych askospor o rozmiarach 10–15 × 3–3,5 μm[3].
Metabolity wtórne: m.in. kwas usninowy[4].
Występowanie i siedlisko
[edytuj | edytuj kod]Występuje na wszystkich kontynentach świata z wyjątkiem Antarktydy oraz na wielu wyspach. Szczególnie częsty jest na półkuli północnej, tutaj występuje również w Arktyce[5]. W Polsce jest pospolity na terenie całego kraju[3].
Rośnie na próchnicznej lub piaszczystej glebie, głównie w lasach szpilkowych, na wrzosowiskach, wydmach, przydrożach[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] .
- ↑ a b Wiesław Fałtynowicz, Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, ISBN 83-89648-06-7 .
- ↑ a b c d Hanna Wójciak , Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ISBN 978-83-7073-552-4 .
- ↑ a b c Consortium of North American Lichen Herbaria [online] [dostęp 2014-06-02] .
- ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2014-04-18] .